Artykuł z numeru: 2/2010
Odchody przynoszą dochody
Dotąd były dla właścicieli ferm dużym problemem, dziś mogą być źródłem zysku – odchody drobiowe, równie dobrze jak gnojowica, nadają się do produkcji biogazu.

Naturalnym źródłem metanu są odchody zwierzęce: obornik, gnojowica i pomiot drobiu, dlatego odpady te są dobrym surowcem do produkcji biometanu w biogazowniach rolniczych. Celem funkcjonowania biogazowni rolniczych jest z jednej strony utylizacja tego typu odpadów i redukcja emisji metanu, z drugiej zaś - produkcja energii elektrycznej i cieplnej, przynosząca dochód dla gospodarstwa. Ciepło może służyć do ogrzania fermy, a w przypadku jego nadmiaru może być sprzedawane odbiorcom zewnętrznym.
Do produkcji biogazu nadaje się zarówno gnojowica pochodząca z ferm trzody chlewnej, bydła i odchody drobiu.
Parametry odchodów zwierzęcych jako substratów do produkcji biogazu
|
Substrat
|
Zawartość suchej masy (%)
|
Zawartość suchej masy organicznej (% s.m.)
|
Wydajność biogazu
|
Zawartość CH4 (% obj.)
|
|
|
m3/t substratu
|
m3/t s.m.o.
|
||||
|
Gnojowica bydlęca
|
8-11
|
75-82
|
20-30
|
200-500
|
60
|
|
Gnojowica trzody chlewnej
|
ok. 7
|
75-86
|
20-35
|
300-700
|
60-70
|
|
Pomiot kurzy
|
ok. 32
|
63-80
|
70-90
|
250-450
|
60
|
Najczęściej wskazywanym substratem dla biogazowni jest gnojowica, jednak również odchody o większej zawartości suchej masy, jak obornik lub odchody drobiu mogą być poddawane fermentacji beztlenowej. O ile obornik znajduje obecnie w Polsce w całości wykorzystanie w rolnictwie jako nawóz organiczny, o tyle kurzeniec często nastręcza problemów, gdyż fermy drobiu prowadzące chów bezściółkowy nie potrzebują gruntów, na których mógłby on być stosowany, a ilość odchodów jest znaczna. W tej sytuacji fermentacja jest racjonalnym sposobem utylizacji odchodów i zmniejszenia obciążenia środowiska biogenami wprowadzanymi wraz ze świeżym kurzeńcem.
Masa odchodów uzyskanych od różnych gatunków dorosłego drobiu
|
Gatunek drobiu
|
Ilość odchodów na 1 szt. (g/dobę)
|
Masa 1 m3 odchodów (kg)
|
Zawartość wody w odchodach (%)
|
|
Brojlery
|
65
|
622
|
68
|
|
Indyki
|
260
|
600
|
64
|
|
Gęsi
|
392
|
750
|
82
|
|
Kaczki
|
340
|
730
|
80
|
Źródło: Tronina S., Dobrzański Z., 2003, Warunki środowiskowe i dobrostan, oddziaływanie ferm drobiu na środowisko – nowe rozwiązania technologiczne w odchowie brojlerów. Prowadzenie i rozwój gospodarstw specjalizujących się w produkcji drobiu nieśnego i brojlerów.
Odchody drobiu charakteryzują się dość wysokim stężeniem (zawartość suchej masy na poziomie 20-40 proc.), niezbędne jest więc zastosowanie kosubstratów płynnych, które pozwolą na odpowiednie rozcieńczenie wsadu do poziomu poniżej 15 procent, co jest wartością graniczną dla procesu fermentacji mokrej. Do rozcieńczania odchodów może być zastosowana woda, której część jest następnie zawracana z odcieku do komory fermentacyjnej, co pozwala ograniczyć wykorzystanie czystej wody w celach produkcyjnych. Zamiast wody można też zastosować inne ciecze, jak np. serwatka, jednak wówczas należy uwzględnić zawartość poszczególnych składników w ciekłym kosubstracie, gdyż mogą one wpływać znacząco na przebieg procesu. Budowa biogazowni przy fermie drobiu pozwala wykorzystać ciepło do ogrzewania budynków inwentarskich. Zagospodarowanie pozostałości po fermentacji nastręcza znacznie mniej problemów w porównaniu z odchodami świeżymi, dzięki zmianie ich właściwości: zmniejszeniu uciążliwości zapachowej, ograniczeniu emisji amoniaku do atmosfery, lepszej przyswajalności składników przez rośliny. Istnieje też możliwość suszenia odpadu pofermentacyjnego i stosowania go jako biomasy stałej w procesie spalania lub po certyfikacji – jako nawozu.
W odróżnieniu od typowych kosubstratów, jak np. kiszonka z kukurydzy, odchody drobiu nie są łatwym surowcem dla procesu fermentacji metanowej. Najważniejszym utrudnieniem dla efektywnej ich fermentacji jest wysoka zawartość azotu w formie amonowej oraz substancji mineralnych, stanowiących popiół.
Skład odchodów drobiu w porównaniu do kiszonki kukurydzy
|
Surowiec
|
pH
|
Sucha masa (%)
|
Azot amonowy (g/kg św.m.)
|
Azot amonowy (g/kg s.m.)
|
Materia organiczna (g/kg s.m.)
|
Popiół (g/kg s.m.)
|
Popiół (kg/t św.m.)
|
|
Kiszonka z kukurydzy
|
4,014
|
43,9
|
0,34
|
0,77
|
971
|
29
|
13
|
|
Obornik kurzak
|
8,065
|
32,1
|
5,31
|
16,54
|
711
|
289
|
93
|
|
Pomiot 6 mies. mieszany
|
8,87
|
87,8
|
7,84
|
8,93
|
784
|
216
|
190
|
|
Obornik drobiowy słomiasty
|
5,42
|
53,2
|
5,00
|
9,39
|
890
|
110
|
59
|
Źródło: Dach J.: Możliwości i problemy przy wykorzystaniu pomiotu kurzego do produkcji biogazu. Spotkanie Hodowców Drobiu, Przysiek 2009.
dr Alina Kowalczyk-Juśko
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu
fot. Małgorzata Felińska
Więcej w drugim numerze „Agroenergetyki”
Komentarze












